Saç tökülməsinin görünməyən səbəbi – Həkimlərdən xəbərdarlıq

Saç tökülməsi müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Bəzən bu proses müvəqqəti olur, bəzən isə uzunmüddətli müalicə tələb edir. Saç tökülməsinin səbəblərindən biri də alopesiya areatadır. Bu xəstəlik zamanı immun sistemi səhvən saç follikullarına hücum edir və nəticədə saçlı dəridə dairəvi və ya oval tüksüz sahələr əmələ gəlir.

Alopesiya areata nədir?

Alopesiya areata autoimmun xəstəlikdir. İmmun sisteminin saç follikullarına hücumu nəticəsində saç tökülməsi baş verir. Xəstəlik yalnız baş dərisində deyil, qaş, kirpik, saqqal və bədənin digər tüklü nahiyələrində də yarana bilər.

Alopesiya areata yoluxucu deyil və insandan insana keçmir. Xəstəlik zamanı saç follikulları adətən tamamilə məhv olmadığı üçün saçların yenidən çıxması mümkündür.

Alopesiya areata niyə yaranır?

Xəstəliyin dəqiq səbəbi tam müəyyən edilməyib. Bununla belə, genetik meyllilik və immun sisteminin fəaliyyətindəki dəyişikliklərin əsas rol oynadığı düşünülür.

Ailəsində alopesiya areata olan insanlarda xəstəliyin yaranma ehtimalı daha yüksək ola bilər. Həmçinin qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, vitiliqo, psoriaz, atopik dermatit, astma və bəzi digər immun sistemi ilə əlaqəli xəstəliklər alopesiya areata ilə əlaqələndirilir.

Güclü stress və emosional sarsıntı bəzi insanlarda saç tökülməsindən əvvəl müşahidə oluna bilər. Lakin stressi xəstəliyin birbaşa və yeganə səbəbi hesab etmək düzgün deyil.

Saç tökülməsinin digər səbəbləri

Hər saç tökülməsi alopesiya areata ilə bağlı olmur. Saç itkisinə müxtəlif amillər səbəb ola bilər.

Ən çox rast gəlinən səbəblər irsi saç tökülməsi, dəmir və digər qida maddələrinin çatışmazlığı, qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, hormonal dəyişikliklər, yüksək hərarət və ağır xəstəliklər, əməliyyat və ciddi fiziki stress, doğuşdan sonrakı hormonal dəyişikliklər, bəzi dərmanların istifadəsi, baş dərisinin göbələk infeksiyaları, saçların uzun müddət sıx yığılması və dartılması, eləcə də saçlara tətbiq olunan kimyəvi prosedurların yaratdığı zədələnmələrdir.

Buna görə də saç tökülməsinin səbəbini müəyyənləşdirmədən vitamin və ya müxtəlif preparatlardan istifadə etmək düzgün yanaşma sayılmır.

Alopesiya areata necə müalicə olunur?

Müalicə saç tökülməsinin miqdarından, xəstəliyin müddətindən və təsirlənən nahiyələrdən asılıdır. Bəzi insanlarda azsaylı tüksüz sahələr müalicə olmadan da zamanla bağlana bilər.

Məhdud saç tökülməsi zamanı dermatoloq kortikosteroid tərkibli preparatlar, o cümlədən saç tökülən nahiyələrə inyeksiya tətbiq edə bilər. Bəzi hallarda minoksidildən də istifadə olunur.

Saç tökülməsi geniş yayıldıqda isə daha fərqli müalicə üsullarına ehtiyac yarana bilər. Alopesiya areatanın geniş yayılmış formalarının müalicəsində immun sisteminin müəyyən mexanizmlərinə təsir edən JAK inhibitorları da istifadə olunur. Bu preparatlar yalnız həkim müayinəsi və nəzarəti altında tətbiq edilməlidir.

Saç tökülməsi zamanı hansı müayinələr aparılır?

Dermatoloq əvvəlcə saçlı dərini və saç tökülən nahiyələri müayinə edir. Lazım gəldikdə dermatoskopiya, saçın vəziyyətinin qiymətləndirilməsi, qan analizləri və bəzi hallarda baş dərisindən biopsiya aparıla bilər.

Həkim saç tökülməsinin səbəbindən şübhələndikdə qalxanabənzər vəzin fəaliyyəti, dəmir səviyyəsi, vitamin çatışmazlığı və digər mümkün problemləri araşdırmaq üçün analizlər təyin edə bilər.

Saç yenidən çıxa bilərmi?

Alopesiya areatada saçların yenidən çıxması mümkündür. Xüsusilə azsaylı və məhdud tüksüz sahələri olan insanlarda spontan bərpa müşahidə edilə bilər. Lakin xəstəlik təkrarlana da bilər və saç yenidən tökülə bilər.

Saç yenidən çıxmağa başlayanda ilk vaxtlarda daha nazik və hətta ağ və ya sarımtıl rəngdə görünə bilər. Sonradan saçın əvvəlki rəng və quruluşuna qayıtması mümkündür.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Saçda qəfil dairəvi və ya oval tüksüz sahə yaranırsa, saç tökülməsi sürətlə artırsa, qaş və kirpiklər də tökülməyə başlayırsa, dermatoloqa müraciət etmək məsləhətdir.

Saç tökülməsinin səbəbi müəyyənləşdirilmədən özbaşına dərman, hormonal preparat və ya yüksək dozada vitamin qəbul etmək olmaz. Düzgün müalicə üçün əvvəlcə saç tökülməsinin səbəbi müəyyən edilməlidir.

Kübra Musayeva