USS “Abraham Lincoln” - Hərbi dəniz strategiyasının ən güclüsü
ABŞ-nin ən qabaqcıl texnologiyaları ilə təchiz edilmiş USS "Abraham Lincoln" (CVN-72) aviadaşıyıcısı müasir hərbi dəniz strategiyasının ən nüfuzlu simvollarından biridir.
“Nimitz” sinfinin beşinci gəmisi kimi 1989-cu ildə xidmətə qəbul edilən bu nəhəng, onilliklər boyu ABŞ-nin qlobal güc proyeksiyasının əsas dayağı olub. Ölçüləri, döyüş təcrübəsi və daimi modernləşdirmələri ilə hələ də region münaqişələrində mühüm strateji rol oynayan gəmi, donanmanın veteran qüvvələrindən biri kimi tanınır.
Gəmi ABŞ-nin 16-cı prezidenti Abraham Linkolnun şərəfinə adlandırılıb. Bu ad seçimi ABŞ-nin tarixi liderlərinə hörmət və donanmanın milli dəyərlərlə bağlılığını vurğulayır. Nimitz sinfi 1970-ci illərdən bəri ABŞ-nin əsas aviadaşıyıcı qüvvəsi kimi xidmət edir və “Abraham Lincoln” bu sinfin ən təcrübəli gəmilərindən biridir.
Gəmi ABŞ-nin qlobal hegemonluğunu qorumaq və gücləndirmək strategiyasının əsas dayaqlarından birinə çevrilib.
İnşaat “Huntington Ingalls Industries” zavodunda aparılıb. 1982-ci ildə müqavilə imzalanıb və 1984-də kilsi(onurğası) qoyulub. 1988-ci ildə suya endirilən gəmi 1989-da rəsmi olaraq xidmətə qəbul edilib. Ümumi istehsal dəyəri o vaxtkı qiymətlərlə təxminən 2,24 milyard dollar, indiki qiymətlərlə isə təxminən 6,8 milyard dollar təşkil edib. Gəmi “Nimitz” sinfinin standart texnologiyaları ilə inşa olunub və sonrakı illərdə keçirdiyi “RCOH” (Refueling and Complex Overhaul) modernləşdirmə proqramı ilə yenidən qurulub.
USS "Abraham Lincoln”un tam yüklənmə tonnajı təxminən 116,800 ton təşkil edir. Gəminin ümumi uzunluğu 333 metr, su xəttində eni 41 metr, uçuş göyərtəsinin eni isə 77 metr təşkil edir. Suya batma dərinliyi 11–12 metr civarındadır. Gəmi iki “A4W” nüvə reaktoru ilə işləyir və bu reaktorlar 260,000 at gücü istehsal edərək maksimal sürəti 30 knotdan (56 km/saat) yüksək saxlayır. Uçuş göyərtəsi eyni anda 70–90 təyyarə və helikopter daşımaq qabiliyyətinə malikdir: “F/A-18E/F Super Hornet”, “F-35C Lightning II”, “EA-18G Growler”, “E-2D Hawkeye”, “C-2A Greyhound” və “MH-60 Seahawk” helikopterləri.
Bu aviasiya qrupu ilə gəmi hava üstünlüyü, dəqiq zərbələr və kəşfiyyat tapşırıqlarını effektiv şəkildə yerinə yetirir.
Gəmi əsasən özünü müdafiəyə yönəlmiş silah sistemləri ilə təchiz edilib. Bunlara 2–3 “Mk 29 Sea Sparrow” və ya “RIM-162 ESSM” yer-hava raket kompleksi, 2–3 “RIM-116 Rolling Airframe Missile” (RAM) sistemi, 3–4 “Phalanx CIWS” yaxın məsafə müdafiə topu və “Mk 38 25 mm” avtomatik toplar daxildir. Radar və sensor sistemləri arasında “AN/SPS-48E 3D” hava axtarış radarı, “AN/SPQ-9B” hədəf izləmə radarı və müasir naviqasiya sistemləri əsas yer tutur. Bu komplekslər hava, raket və digər təhdidlərə qarşı yüksək səmərəli müdafiə qabiliyyəti təmin edir.
Gəmidə ümumilikdə 5500–5680 nəfər şəxsi heyət xidmət edir – bunlardan təxminən 3200 nəfər gəmi heyəti, 2480 nəfər isə aviasiya qrupudur. Heyət kapitanın rəhbərliyi altında hava əməliyyatlarının idarə edilməsi, təyyarələrin texniki xidməti və gəminin müdafiəsi kimi əsas vəzifələri yerinə yetirir.
USS "Abraham Lincoln” ABŞ-nin Dəniz Qüvvələrinin tərkibində xidmət edir və əsasən Mərkəzi Komandanlıq (CENTCOM) və Sakit Okean Donanması zonalarında fəaliyyət göstərir.
Gəminin daimi bazası Kaliforniyada “Naval Air Station North Island”dır. Nüvə enerjili aviadaşıyıcılar (CVN) sinfinə aid olan bu gəmi qlobal miqyasda güc nümayiş etdirmək və strateji maraqları qorumaq üçün nəzərdə tutulub.
Gəmi əsasən Sakit Okeanı, Fars körfəzi, Ərəb dənizi və Aralıq dənizində fəaliyyət göstərir. Tarixi boyu çoxsaylı əməliyyatlarda iştirak edib.
Məsələn, “Operation Southern Watch” İraqın BMT qətnamələrinə riayət etməsini təmin etmək məqsədilə həyata keçirilib. Bu əməliyyat 1991-ci il Körfəz müharibəsindən sonra başlayıb və 2003-cü ilin martında İraq işğalı ilə başa çatıb.
“Operation Enduring Freedom” Əfqanıstanda Taliban və Əl-Qaidə qüvvələrinə qarşı aparılıb, “Operation Iraqi Freedom” isə İraqda Saddam Hüseyn rejimini devirmək məqsədilə həyata keçirilib, Bağdadın tezliklə ələ keçirilməsi ilə nəticələnib.
USS "Abraham Lincoln” bu əməliyyatların bir neçəsində, xüsusilə 2002–2003-cü illərdəki uzun müddət Fars körfəzi və Ərəb dənizindən hava dəstəyi verib, yüz minlərlə kilometr məsafə qət edərək rekord qırıb.
2026-cı il fevralın 28-də başlayan ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hücumunda USS "Abraham Lincoln” Ərəb dənizində yerləşərək "Operation Epic Fury" əməliyyatının ilk dalğasında fəal iştirak edib.
“F/A-18 Super Hornet” və “F-35C” təyyarələri ilə İranın strateji hədəflərinə dəqiq zərbələr endirib, hava üstünlüyünü təmin edib və İranın qisas raket hücumlarını əngəlləyərək regionda ABŞ-nin əsas hücum platforması rolunu yerinə yetirib.
Bu strateji mövqeyi ilə gəmi “USS Gerald R. Ford” ilə birlikdə İranın ballistik raket təhdidlərinə qarşı effektiv qalxan rolunu oynayıb.
USS "Abraham Lincoln” ABŞ-nin donanmasının döyüş təcrübəsini və texnoloji gücünü əyani şəkildə nümayiş etdirən veteran bir şah əsəridir. Nüvə enerjisi, geniş aviasiya qabiliyyəti və uzunmüddətli yerləşdirmə imkanları ilə gələcək illərdə də region münaqişələrində mühüm strateji üstünlük təmin edəcəyi gözlənilir. Gəmi ABŞ-nin qlobal təhlükəsizlikdəki rolunu möhkəmləndirir və müttəfiqlərə dəstək verməkdə davam edir.
Nicat Osmanlı
