Fransız Xarici Legionu – Vətəni Olmayanların Vətəni!

Fransız Xarici Legionu (Légion étrangère) sadəcə bir hərbi hissə deyil. O, dünya miqyasında ən məşhur, ən sərt və ən sirli ordu birləşmələrindən biridir. 1831-ci ildə yaradılıb və o vaxtdan bəri əsasən xarici vətəndaşları qəbul edir. Almanlar, ruslar, ingilislər, ispanlar, italyanlar, slavyanlar və əlbəttə ki, azərbaycanlılar da daxil olmaqla, müxtəlif millətlərdən yüzlərlə kişi burada xidmət edib. Legionun adı çəkiləndə ağla ilk növbədə sərt intizam, ölümə qədər sadiqlik, güclü qardaşlıq ruhu və romantik, amma eyni zamanda çox ağır bir həyat gəlir.

Necə yarandı və niyə xaricilər?

1830-cu illərdə Fransa kralı Lui Filip və onun hökuməti ciddi problem qarşısında qalmışdı. Ölkədə Napoleon müharibələri və inqilablar nəticəsində çoxlu xarici qaçqın və keçmiş əsgər toplaşmışdı. Onları adi Fransız ordusuna qoymaq qadağan idi, çünki xarici vətəndaşlar etibar olunmurdu. Amma bu adamları boş buraxmaq da təhlükəli idi. Beləliklə, 10 mart 1831-ci ildə xüsusi bir qanunla Fransız Xarici Legionu yaradıldı.

İlk məqsəd sadə idi: bu adamları əsasən müstəmləkələrdə, xüsusilə Əlcəzairdə istifadə etmək. Lakin zaman keçdikcə Legion özünəməxsus ruh qazandı. “Legio Patria Nostra” – yəni “Legion bizim Vətənimizdir” şüarı məhz buradan gəlir. İnsanlar burada keçmiş cinayətlərini, borclarını, ailə dramlarını geridə qoyub yeni həyata başlayırdılar. Legionerlər saxta adla xidmətə başlayıb, sonradan istəsə əsl adını qaytara bilirdi.

Ən məşhur döyüş – Kameron

Legionun tarixində saysız-hesabsız döyüş var, amma biri var ki, hər legionerin ürəyində xüsusi yerdədir. 30 aprel 1863-cü il, Meksikada Kapitan Jan Danju başda olmaqla cəmi 65 legioner təxminən 2000-3000 meksikalı əsgərə qarşı döyüşə girir. Meksikalılar mövqeləri ələ keçirmək istəyirdi, legionerlər isə müdafiə mövqeyi tutub, son gülləyə qədər vuruşmağa and içirlər.

11 saat davam edən döyüşdə legionerlər demək olar ki, hamısı həlak olur və ya yaralanır. Amma düşmənə ağır zərbə vururlar – 300-dən çox meksikalı ölür və yaralanır. Bu döyüşdən sonra Kapitan Danjunun taxta protez əli sonralar Legionun ən müqəddəs relikviyasına çevrilir. Hər il 30 aprel Kameron Günü bütün legionerlər üçün ən böyük bayramdır. Paradda Danjunun əli xüsusi hörmətlə daşınır. Bu hadisə Legionun simvoluna çevrilib: az sayda olsan belə, sonuna qədər vuruş.

Tarixin digər səhifələri

Legion demək olar ki, Fransanın bütün müharibələrində iştirak edib. Krım müharibəsi, Birinci və İkinci Dünya müharibələri, İndoçin (Vyetnam) müharibəsi – xüsusilə Dyen Byen Fu əməliyyatında ağır itkilər verib. 1954-1962-ci illərdə Əlcəzair müharibəsi zamanı isə bəzi zabitlər qiyama qoşulub və Legion ləğv təhlükəsi ilə üzləşib. Lakin heç vaxt baş tutmayıb.

Legion müasir dövrdə də fəaldır: 1991-ci il Körfəz müharibəsi, Əfqanıstan, Mali və Mərkəzi Afrikadakı əməliyyatlar. "Barkhane" əməliyyatında terrorla mübarizədə ön sıralarda olublar.

Alaylar və struktur

Legionun şəxsi heyəti təxminən 9000-9600 nəfərdir. Onlar 150-yə yaxın müxtəlif milləti təmsil edir. Komandanlıq yalnız Fransa zabitləri tərəfindən həyata keçirilir. Legion Fransa Quru Qoşunlarının operativ qüvvələrinin təxminən 12%-ni təşkil edir və təcili reaksiya qüvvəsi kimi istifadə olunur.

Əsas “dayaq” bölmələri:

1-ci Xarici Alay (1er RE) Aubagne şəhərində – administrasiya və qəbul mərkəzi.

4-cü Xarici Alay (4e RE) Kastelnodari – əsas təlim məktəbi.

Döyüş alayları:

2-ci Xarici Paraşüt Alayı (2e REP) Korsikada – ən elit və ən çox döyüşən bölmə.

2-ci Xarici Piyada Alayı (2e REI) və 13-cü Yarım-Briqada – motoatıcı piyada.

1-ci Xarici Süvari Alayı (1er REC) – zirehli texnika.

1 və 2-ci Xarici Mühəndis Alayları – mühəndislik və xüsusi tapşırıqlar.

3-cü Xarici Piyada Alayı (3e REI) Fransa Qvianasında – tropik meşələr üçün ixtisaslaşmış, çox ordenli alay.

5-ci Xarici Alay (5e RE) Mayotta adasında – Hind okeanı bölgəsi.

Bu müxtəliflik sayəsində Legion istənilən iqlimdə və istənilən əməliyyatda işləyə bilir.

Legiona qəbul necə olur?

Legiona girmək istəyənlər Fransaya gedib Aubagne və ya Parisdəki məntəqəyə müraciət etməlidirlər. Xaricdən onlayn qəbul yoxdur. Yaş həddi 17-40 yaş arasındadır, yalnız kişilər qəbul edilir. Ciddi cinayət keçmişi olmamalıdır (kiçik cinayətlər bəzən qəbul oluna bilir).

Sənədsiz də müraciət etmək mümkündür. Qəbul zamanı könüllülərə saxta ad verilə bilir (anonimat), sonradan əsl adını bərpa etmək olar.

Seçki prosesi 3-4 həftə davam edir: fiziki testlər, intellektual testlər, tibbi müayinə və psixoloji müsahibələr. Qəbul faizi aşağıdır (təxminən 15-20%). İlk müqavilə 5 il müddətinə bağlanır.

Təlim necə keçir?

Təlim Kastelnodaridə 4 ay davam edir: Fransız dili, fiziki hazırlıq, döyüş bacarıqları və intizam. 4 həftədən sonra Ağ Kepi (Képi Blanc) mərasimi keçirilir.

Sonra ixtisaslaşma (paraşüt, mühəndis, snayper və s.) və seçildiyi alaya göndərilmə olur.

Təlim son dərəcə sərt olur, həm fiziki, həm də psixoloji stress yüksəkdir. Bu proses güclü qardaşlıq ruhu yaradır.

Gündəlik həyat və ənənələr

Legionda “keçmişdən danışma” qaydası var. Hər kəs öz tarixini özü ilə saxlayır. Qardaşlıq ruhu çox güclüdür. Yaşıl bere və Ağ Kepi ən böyük qürur mənbəyidir. Marşları, mahnıları, Kodeksi (7 maddəlik qaydalar) var.

Maaş başlanğıcda təxminən 1500-1600 avro, yemək, yaşayış və geyim pulsuzdur. Missiyalarda, paraşütçü ixtisasında və digər bonuslarla 3000-8000 avroya qədər çıxa bilir. Üç ildən sonra Fransa vətandaşlığı almaq mümkündür. Yaralansan, “Fransa üçün qan” statusu ilə dərhal vətandaş olursan.

Legion hələ də Fransa maraqlarını xaricdə qoruyur. Peşəkar, mobil və hazır qüvvə kimi qiymətləndirilir. Amma romantik miflərlə yanaşı, reallıqda çox ağır fiziki və psixoloji yük daşıyır. Bir çoxları 5 ildən sonra yeni həyata başlayır, bəziləri isə ömürlük qalır.

Nəticədə, Fransız Xarici Legionu sadəcə ordu deyil. O, fərqli ölkələrdən gələn, fərqli taleyə malik kişiləri bir ailəyə çevirən unikal institutdur. 195 ildir eyni ruhu saxlayır və hələ də qorxulu, hörmətli və maraqlı olaraq qalır.

Nicat Osmanlı