Trampdan İrana ŞOK XƏBƏRDARLIQ: "Heç kimin görmədiyi güclü zərbə gəlir!"
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Yaxın Şərqdə gərginliyi artıracaq növbəti kəskin bəyanatla çıxış edib. O, bu barədə "Trust Social" platformasında yazıb. İranın nüvə proqramı və bölgədəki hərbi aktivliyi ilə bağlı danışan Tramp, Vaşinqtonun geri çəkilməyəcəyini və masada ən sərt hərbi variantların olduğunu vurğulayıb. Bu, Trampın ənənəvi xarakterik “sərt güc” siyasətini ortaya qoyduğunu göstərir. Bəyanat həm diplomatik, həm hərbi, həm də psixoloji mesajları ehtiva edir.
Bəs ötürülən əsas mesajlar nədir?
Hərbi təzyiqin davam etdirilməsi:
Tramp açıq şəkildə bildirir ki, ABŞ-nin regiondakı bütün hərbi qüvvələri (gəmilər, təyyarələr, hərbiçilər, silah və sursat) İran ətrafında saxlanılacaq. Bu, “hücuma hazır vəziyyət” siqnalıdır.
“REAL AGREEMENT” (Həqiqi razılaşma) tələbi:
Tramp 2015-ci il İran nüvə sazişini (JCPOA) qəbul etmir və onu “fake” adlandırır. Yeni saziş “real” olmalıdır – yəni Trampın şərtlərinə uyğun:
İranın nüvə proqramının tam dayandırılması,
Raket proqramına məhdudiyyətlər,
Regionda terror dəstəyinin bitməsi (dolayısı ilə).
Görünən odur ki, o, razılaşmanın olacağını düşünmür və buna görə də hərbi variantı əsas plan kimi saxlayır.
Trampın ifadələri çox sərt və kinayəlidir. O, bildirir ki, əgər İran razılaşmaya getməsə, “heç kimin görmədiyi qədər güclü” zərbə olacaq. Bu, həm İran rəhbərliyinə, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə “vaxt bitir” mesajını verir.
“İranın nüvə silahı olmamalıdır!” fikri Trampın “red line”ıdır.
Hörmüz boğazı açıq və təhlükəsiz olmalıdır. Bu, dünya neft təchizatı üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
Bu iki punkt ABŞ-nin regiondakı əsas maraqlarını əks etdirir.
“AMERICA IS BACK!” – Trampın ən sevdiyi şüarlardan biridir. Bu, Bayden dövründə zəiflədiyini düşündüyü Amerika nüfuzunun bərpasını simvollaşdırır.
Bu bəyanat Trampın ikinci administrasiyasının İran siyasətinin ilk ciddi açıqlamalarından biri kimi qiymətləndirilə bilər. O, danışıqları da tam inkar etmir, amma danışıqlar “güclü mövqedən” aparılacaq. Yəni “məcburi diplomatiya” taktikası: hərbi təzyiq, ultimatum, mümkün razılaşma.
Bu gedişat müəyyən risklər gətirə bilər. İranın cavabı sərt ola bilər. Hörmüzü bağlamaq təhdidi ilə bərabər, proksi qruplar vasitəsilə hücumlar gözlənilir. Regionda eskalasiya ehtimalı yüksəkdir. İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı və Körfəz ölkələri də prosesə qoşula bilər. Neft qiymətlərinin kəskin yüksəlməsi isə ən ciddi risklər sırasındadır.
Nəticə etibarilə, Tramp yenidən “sülh vasitəsilə güc” strategiyasını işə salır. Bu bəyanatla o, həm İranı qorxutmaq, həm də öz tərəfdarlarına “qətiyyətli lider” imici yaratmaq məqsədi daşıyır. Hadisələrin inkişafı yaxın həftə və aylarda daha da aydın olacaq.
Jalə Rövşən
