Polikistik over sindromu: Qadınlarda əlamətlər və təbii dəstək üsulları
Polikistik over sindromu (PCOS) qadınlarda hormonal və maddələr mübadiləsi ilə bağlı geniş yayılmış vəziyyətdir. Sindrom menstruasiya dövrünə, yumurtlamaya və dəriyə təsir göstərə, bəzi hallarda isə hamilə qalmağı çətinləşdirə bilər. Beynəlxalq klinik təlimatlarında PCOS-un metabolik və ürək-damar riskləri ilə də əlaqəli ola biləcəyi vurğulanır.
Bəs polikistik over sindromunun əsas əlamətləri hansılardır?
Ən çox rast gəlinən göstəricilərdən biri menstruasiyanın nizamsız olması və ya aybaşılar arasında uzun fasilələrin yaranmasıdır. Bundan başqa, üzdə və bədəndə tüklənmənin artması, saç tökülməsi, sızanaqlar, yağlı dəri və bəzi qadınlarda çəki ilə bağlı dəyişikliklər müşahidə oluna bilər.
PCOS zamanı yumurtlama da nizamsızlaşa bilər. Bu səbəbdən sindrom reproduktiv sağlamlığa təsir göstərə və hamilə qalmaqda çətinlik yarada bilər. Lakin sadalanan əlamətlərin olması avtomatik olaraq PCOS diaqnozu demək deyil. Diaqnoz həkim tərəfindən klinik əlamətlər, hormonal göstəricilər və lazım gəldikdə digər müayinələr əsasında müəyyənləşdirilir.
Sindromun tam müalicəsi olmasa da, əlamətlərin idarə olunması mümkündür. Müalicə konkret simptomlara və şəxsin sağlamlıq vəziyyətinə uyğun seçilir. Buna görə yalnız internetdə yayılan məlumatlara əsaslanaraq hormonal dərman və ya digər müalicə vasitələrindən istifadə etmək düzgün yanaşma sayılmır.
Bəs təbii dəstək üsulları nələrdir?
Beynəlxalq təlimatlara əsasən, sağlam və balanslı qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik və ümumi sağlam həyat tərzi PCOS-un idarə olunmasının əsas hissələrindəndir. Burada məqsəd yalnız çəkiyə fokuslanmaq deyil, ümumi metabolik sağlamlığı və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaqdır.
Qidalanmada tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, zülal mənbələri və digər qidalı məhsullardan ibarət balanslı menyuya üstünlük vermək tövsiyə olunur. PCOS üçün hamıya uyğun vahid “möcüzə pəhrizi” müəyyən edilməyib. Buna görə sərt və məhdudlaşdırıcı pəhrizlərdənsə, davamlı və sağlam qidalanma vərdişləri daha məqsədəuyğun hesab olunur.
Fiziki aktivlik də simptomların idarə olunmasına dəstək verə bilər. Gəzinti, üzgüçülük, velosiped sürmək və insanın vəziyyətinə uyğun digər fəaliyyətlər gündəlik hərəkətliliyi artırmağa kömək edir. Fiziki aktivlik seçimi şəxsin sağlamlıq vəziyyətinə uyğunlaşdırılmalıdır.
PCOS zamanı insulinlə bağlı dəyişikliklər də müşahidə oluna bilər və bu vəziyyət uzunmüddətli perspektivdə 2-ci tip diabet, yüksək qan təzyiqi və digər metabolik problemlərin riskini artıra bilər. Buna görə mütəmadi tibbi nəzarət və fərdi müalicə planı vacibdir.
Nəticə etibarilə, polikistik over sindromu yalnız aybaşı pozuntusu ilə məhdudlaşmayan, müxtəlif sistemlərə təsir göstərə bilən bir vəziyyətdir. Əlamətlər davamlıdırsa və ya gündəlik həyata təsir edirsə, ginekoloq və ya endokrinoloqa müraciət etmək, uyğun müayinələrdən keçmək və həyat tərzi dəyişikliklərini həkim tövsiyələri ilə birlikdə tətbiq etmək vacibdir.
Aysel Mətləb
