Ermənistanı milyardlara boğurlar — "Dəyirmanın suyu" hardan gəlir?

13 aprel 2026-cı ildə Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevorg Papoyan “Facebook” səhifəsində xarici investisiyalarla bağlı rəsmi rəqəmləri açıqlayıb.

Paylaşıma görə, 2025-ci ildə ölkəyə ümumi xarici investisiyalar 88% artıb – 1,184.9 milyon dollardan 2,227.7 milyon dollara qalxıb. Birbaşa xarici investisiyalar (FDI) isə 3,6 dəfə çoxalıb – 131,6 milyon dollardan 605,1 milyon dollara qalxıb. Lider ölkələr ABŞ, Lüksemburq, Qazaxıstan, Sinqapur, İsveçrə və Fransadır.

Bəs nə oldu ki, birdən belə artım baş verdi? 

Hökumətin uzunmüddətli strategiyası nəhayət işə düşdü

2024-cü ildə FDI 4 dəfə azalmışdı, indi isə 5 dəfə qalxdı.  Papoyan və komandası 2021-2026-cı illər üçün hökumət proqramında FDI-ni ÜDM-in 6%-inə çıxarmağı hədəf qoymuşdu. 2025-ci ildə bu işin nəticələri görünməyə başladı:

• Yeni “Xarici İnvestisiyalar Siyasəti Bəyannaməsi” (2025 versiyası) – vergi güzəştləri, PPP qanunları, anti-korrupsiya məhkəməsi, e-qeydiyyat sistemi.

• “Enterprise Armenia” agentliyinin boru kəmərində 2,5 milyard dollarlıq investisiya layihələri var.

• İxrac strategiyası (2025-2030) və ABŞ/EU bazarlarına yönəlmə.

2024-cü ildə investisiyalar “sükut dövrü” keçirmişdi, Rusiyadan gələn böyük miqrasiya bumunun təsiri zəifləmişdi. 2025-də isə siyasət “yetişdi” və investorlar real dəyişiklikləri gördü.

Geosiyasi “pivot” – Rusiyadan Qərbə doğru kəskin dönüş

Ermənistan 2024-cü ildə Rusiya ilə münasibətləri soyutmağa başladı, KTMT-dən faktiki uzaqlaşdı. 2025-ci ildə bu, investorlar üçün “risk azaldı” siqnalı verdi:

• Fevral 2026-da 1 milyard dollarlıq investisiya proqramları icra olunurdu, potensial olaraq 13 milyard dollarlıq paket (9 milyard nüvə enerjisi + 4 milyard AI layihəsi – Firebird və Nvidia ilə).

• Lüksemburq və Sinqapur kimi “körpü” ölkələrdən axın – əslində, çoxu ABŞ və Avropa kapitalıdır.

• 2025-ci ildə ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə sülh müqaviləsinin parafanması “sülh dividenti” gətirdi, risklər azaldı. Münasibətlər istiləşdi, Zəngəzur dəhlizi potensialı açıldı.

Rus miqrantları və diaspor hələ də “yanacaq” rolunu oynayır

2022-ci ildən Rusiyadan gələn yüksək ixtisaslı miqrant axını davam edir. Onlar yalnız pul deyil, bacarıq və biznes də gətirdi: İT, maliyyə və xidmət sektorlarını canlandırdı, remittanslar artdı, daxili tələbat (ev, xidmət, tikinti) gücləndi. Diasporun (7,2 milyon nəfər) rolu böyük – onlar həm birbaşa investisiya qoyur, həm də beynəlxalq şirkətləri cəlb edir. “Global Finance Magazine” yazır ki, məhz bu miqrasiya “xarici şok + daxili dayanıqlılıq” kombinasiyası yaratdı.

Sektorlar: İT və texnologiya liderdir

Artımın böyük hissəsi “kapital yüngül”, amma yüksək əlavə dəyərli sahələrdədir:

• İT və proqram təminatı (2020-2023-cü illərdə “greenfield” layihələrin 52%-i bu sahədə idi).

• Nüvə enerjisi, AI superkompüter mərkəzləri, yarımkeçiricilər.

• Turizm, mədənçilik və kənd təsərrüfatı emalı da payını alır.

Ermənistan artıq “Cənubi Qafqazın İT mərkəzi” imicini qazanıb – ucuz, savadlı kadrlar + sürətli internet + vergi güzəştləri.

Nəticədə, 2025-ci ilin artımı təsadüf deyil. Bu, Papoyanın komandasının 5 illik işinin, geosiyasi dəyişikliyin və sülhün birgə nəticəsidir Amma sual qalır: Bu artım davamlı olacaqmı? 

Əgər sülh saxlanılsa, ABŞ və Avropa investisiyaları real pullara çevrilsə və hökumət infrastruktur + təhsil islahatlarını davam etdirsə, bəli. Əks halda, 2024-cü il kimi birdən azalma riski hələ də var.

Qiymət Mahir