İranın AEBA ilə əməkdaşlığı dayandırması regiona nə edir?

"İranın Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (AEBA) ilə əməkdaşlığı dayandırması regionda yeni gərginlik dalğasına səbəb ola bilər".

Politoloq Elçin Xalidbəyli bunu TodayPress TV-yə danışarkən bildirib. 

Onun sözlərinə görə, İranın AEBA ilə əməkdaşlığı dayandırmaq qərarı kifayət qədər radikal addım kimi qiymətləndirilməlidir. Belə bir qərar Tehranı beynəlxalq təzyiqlərlə üz-üzə qoya bilər.

"AEBA İranın nüvə proqramına nəzarət edən əsas beynəlxalq orqandır və Tehranla bu qurum arasında əməkdaşlığın dayandırılması şəffaflıq çatışmazlığı fonunda məsələnin BMT və digər beynəlxalq platformaların gündəminə çıxarılmasına yol aça bilər. Bu isə İran üçün indiki mürəkkəb geosiyasi şəraitdə heç də sərfəli nəticələrə gətirib çıxarmayacaq".

Analitikin fikrincə, İran bu addımı ABŞ və İsrailin hərbi zərbələrinə cavab olaraq atsa belə, bununla beynəlxalq nəzarətdən tam yayınmaq imkanları məhdud olacaq:

"Tehran AEBA ilə əməkdaşlığı rəsmən dayandırarsa, bəzi beynəlxalq qurumlar və dövlətlər İran üzərində təzyiqləri daha da artıracaq, yeni iqtisadi və siyasi sanksiyaların tətbiqi gündəmə gələ bilər. Halbuki İran hazırda da kifayət qədər ağır sanksiyalar altındadır və əlavə məhdudiyyətlər ölkə iqtisadiyyatı üçün dağıdıcı təsir yarada bilər".

Bununla belə, politoloq vurğulayıb ki, AEBA ilə əməkdaşlığın pozulması İranın nüvə silahı əldə etməsini qısa müddətdə mümkün etmir. Əksinə, bu addım beynəlxalq müşahidəni daha da sərtləşdirəcək, Qərb dövlətlərinin isə Tehran üzərində nüvə proqramına dair təzyiqlərini gücləndirməsinə zəmin yaradacaq. Onun qənaətincə, belə bir ssenari ABŞ və müttəfiqləri üçün İrana qarşı daha genişmiqyaslı hərbi müdaxiləyə bəhanəyə çevrilə bilər.

“Bu isə İranda siyasi xaosa və rejim dəyişikliyi ehtimalının yüksəlməsinə yol aça bilər. Belə vəziyyətlərdə isə nüvə silahının əldə olunması ehtimalı əksər hallarda azalır”, - deyə o fikrini yekunlaşdırıb. 

Qeyd edək ki, İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyası Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (AEBA) ilə əməkdaşlığın dayandırılması planını təsdiqləyib. 

Töhfə Səməd