Trampdan "unikal" STATİSTİKA: "Tarixin ən sürətli qalib lideriyəm!"

Donald Tramp öz rəsmi hesabından maraqlı bir paylaşım edib: 

“Wow. Study this Chart! President DJT”.

Paylaşımda “Length of Wars”, yəni müharibələrin davam etmə müddətini əks etdirən cədvəl yer alıb. Orada müxtəlif müharibələrin neçə həftə çəkdiyi belə sıralanıb:

• Əfqanıstan Müharibəsi — 543 həftə

• İraq Müharibəsi — 457 həftə

• Vyetnam Müharibəsi — 439 həftə

• Amerika Vətəndaş Müharibəsi — 209 həftə

• İkinci Dünya Müharibəsi — 196 həftə

• Koreya Müharibəsi — 161 həftə

• 1812-ci il Müharibəsi — 139 həftə

• İran Excursion (İran yürüşü) — 6 həftə (bu hissə xüsusi olaraq qırmızı rənglə qeyd edilib)

Bəs Tramp bu rəqəmlərlə, əslində, nə demək istəyir?

İranla bağlı hərbi addımı "müharibə" yox, "excursion" (ekskursiya və ya qısamüddətli səfər) adlandırması xüsusi diqqət çəkir. O, hər şeyin cəmi 6 həftəyə həll edildiyini göstərməyə çalışır. Əfqanıstandakı 543 həftəlik mənzərənin yanına özünün 6 həftəlik nəticəsini qoymaqla "Mən gəldim və problemi dərhal kökündən həll etdim" deyir. 

Tramp, eyni zamanda həm demokratların, həm də respublikaçıların köhnə liderlərini hədəf alır. Bir neçə çıxışında da qeyd etdiyi kimi, onları Amerikanı illərlə bitib-tükənməyən bataqlıqlara sürükləməkdə günahlandırır.

Bəs Trampın İran müharibəsini qeyd etdiyi digər müharibələrlə müqayisə etmək haqqı varmı?

Tarixi müharibələr (Əfqanıstan, İraq, Vyetnam) uzunmüddətli işğal, dövlət qurma, rejim dəyişdirmə və sonra sabitlik saxlama məqsədi daşıyırdı. Bunlar “qalib gəlib çıxmaq”dan çox, uzun müddətli iştirak tələb edirdi. İran məsələsində isə tam işğal, uzunmüddətli qoşun saxlama və ya yeni dövlət qurma məqsədi yoxdur. “6 həftə” rəqəmi özü də şübhəlidir, çünki proses hələ yekuna çatmayıb. 

Əfqanıstan və Vyetnamda ABŞ hərbi cəhətdən güclü idi, amma strateji cəhətdən uduzdu, rejim çökdü, “Taliban” qayıtdı. İraqda hərbi qələbə var idi, amma nəticədə İraqda İran təsiri artdı. İranda isə hələlik tam qələbə yoxdur, rejim yerindədir, nüvə proqramı tam məhv olunmayıb, regionda gərginlik davam edir.

Hərbi və tarixi baxımdan müqayisə çox zəifdir. Fərqli məqsəd və xarakter daşıyan əməliyyatları eyni kateqoriyaya salmaq sadəcə manipulyasiyadır. 

Qiymət Mahir