Qeyri - adi balıq alimləri təəccübləndirdi
Rusiyalı alimlər Bıstrinski Təbiət Parkında əvvəllər Kamçatka balıqlarında qeydə alınmayan anatomik xüsusiyyətlərə malik kömür balığı populyasiyası aşkar ediblər.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"da məqalə dərc olunub.
Belə ki, ekspedisiya 2026-cı ilin yazında İçinski vulkanının şərqində yerləşən göllər sistemində aparılıb.
Bu göllər Bıstraya-Xayryuzovskaya çayı ilə bağlı olsa da, aradakı sürətli axınlar balıqların hərəkətinə mane olur. Yuxarı göl — Rıbnoye gölü — kiçikdir: sahəsi 0,05 kvadrat kilometr, maksimal dərinliyi isə 9 metrdir. Ehtimal olunur ki, göl buzlaq mənşəlidir və su moren vasitəsilə çaya süzülür.
Alimlər bu göldə balıqların, çox güman ki, buzlaqların əriməsi dövründə çaydan köç etmiş əcdadlarından qalan və uzun müddət tam təcrid şəraitində yaşayan populyasiyanı aşkar ediblər. Minilliklər ərzində təcrid olunmuş inkişaf nəticəsində bu balıqlarda əvvəllər Dolly Varden növündə qeydə alınmayan unikal kəllə quruluşu formalaşıb.
Belə ki, göz yuvalarının qarşısında qığırdaq lövhə inkişaf edir, yan xəttin seysmosensor sisteminin supraorbital qolu isə digər qohum növlərdə olduğu kimi xüsusi kanal daxilində deyil, kəllənin xarici səthi boyunca yerləşir. Bundan əlavə, əcdad formalarında olmayan asma sümükdə güclü yan çıxıntı müşahidə olunur.
Bu fərqlərin mənşəyi hələ də araşdırılır. Onlar kiçik populyasiyada yaranmış təsadüfi mutasiyanın nəticəsi ola və ya adaptiv əhəmiyyət daşıya bilər. Məsələn, belə kəllə quruluşu balıqlara yumşaq palçıqdan bentik onurğasızları çıxarmaqda kömək edə bilər. Bu fərziyyələri yoxlamaq və təkamül prosesini öyrənmək məqsədilə artıq molekulyar-genetik tədqiqatlara başlanılıb.
Tədqiqatçı Olqa Rebkovets qeyd edib ki, Kamçatka təkamül proseslərinin canlı şəkildə müşahidə olunduğu nadir regionlardan biridir. Onun sözlərinə görə, təcrid olunmuş dağ gölləri minilliklər ərzində xarici təsirlərdən qorunmuş populyasiyaları saxlayır. Ekspedisiya zamanı əldə edilən nəticələr Bıstrinski Təbiət Parkında nadir növlərin qorunması strategiyasının hazırlanmasına və regionun biomüxtəlifliyinin mühafizəsinə sistemli yanaşmanın formalaşdırılmasına töhfə verəcək.
Jalə Rövşən
