Nəhəng həşəratların nəsli niyə kəsilib?
Təxminən 300 milyon il əvvəl yaşamış, qanad açıqlığı 70 santimetrə çatan nəhəng həşəratların yoxa çıxmasının səbəbi əvvəl düşünüldüyü kimi atmosferdəki oksigen səviyyəsi olmaya bilər.
TodayPres TV xəbər verir ki, Pretoriya Universitetinin alimlərinin apardığı yeni araşdırmaya görə, bu canlıların ölçülərinin kiçilməsi daha çox ətraf mühit və biomexaniki amillərlə bağlıdır.
Karbon dövründə yaşayan bu iri həşəratlar, o cümlədən müasir iynəcələrin qohumları olan qriffinlər, yüksək oksigenli atmosfer sayəsində böyüyə bildikləri güman edilirdi. Alimlər hesab edirdilər ki, həşəratların traxeya sistemi, oksigeni birbaşa toxumalara çatdıran borular daha çox oksigen olduqda onların böyüməsinə şərait yaradır.
Lakin yeni tədqiqat bu fikri şübhə altına alır. Araşdırma zamanı müxtəlif ölçülü həşəratların uçuş əzələləri elektron mikroskop vasitəsilə incələnib. Məlum olub ki, oksigen daşıyan ən nazik borular əzələ toxumasının cəmi 1 faizini təşkil edir və bu göstərici iri həşəratlarda da demək olar dəyişmir.
Bu nəticə göstərir ki, oksigen səviyyəsi həşəratların ölçüsünü məhdudlaşdıran əsas amil olmayıb.
Alimlərə görə, nəhəng həşəratların yoxa çıxmasının əsas səbəbləri başqa faktorlarla bağlıdır. Zamanla quşlar və yarasalar kimi yeni yırtıcılar meydana çıxıb və iri həşəratları daha asan ovlamağa başlayıb. Həmçinin ağır və qalın ekzoskeletin uçuşu çətinləşdirməsi də onların kiçilməsinə təsir etmiş ola bilər.
Türkan İsgəndərli
