İran müharibəsi Amerikanı iki yerə böldü - İNFOQRAFİKA

ABŞ Prezidenti Donald  Tramp Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün İranla iki həftəlik atəşkəs elan etsə də, amerikalıların rəyi hələ də kəskin şəkildə bölünmüş qalır. I&I/TIPP-nin  keçirdiyi sorğu göstərir ki, bu müharibə Amerikanı həm siyasi, həm də demoqrafik cəhətdən iki düşərgəyə ayırıb. Bu, demək olar ki, sadəcə rəqəmlər deyil, real siyasətə təsir edən dərin parçalanmadır.

Sorğuya görə, ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatını 45% dəstəkləyir, 45% isə əleyhinədir. Qalan 10% qərar verə bilməyib. Yəni xalq yarı-yarıya bölünüb. Amma bu bərabərlik illüziyadır, çünki əsl fərq siyasi mənsubiyyətdə gizlənir.   

Respublikaçılar arasında dəstək çox yüksəkdir – 78%. Demokratlarda isə tam əksinədir: 71% əleyhinədir, cəmi 19% dəstəkləyir. Müstəqillər isə orta mövqedə qalıb – 36% dəstək, 53% əleyhinə. Bu rəqəmlər göstərir ki, İran məsələsi artıq milli təhlükəsizlik deyil, sadəcə partiya loyallığı məsələsinə çevrilib. Tramp öz bazasını saxlayır, amma geniş ictimai və ya Konqres dəstəyi qazanmaq çox çətindir.

Demoqrafik baxımdan da fərqlər aydın görünür. Kişilər müharibəni qadınlardan daha çox dəstəkləyir. Ağdərililər arasında dəstək 48%, qaradərililərdə isə 33%-dir. Ən diqqətçəkən məqam isə ispan seçicilərdir – onlar 50% dəstək verir. Bu, Trampın 2024 seçkisindəki ispan səslərinin artması ilə uyğun gəlir və onun siyasətinə yeni koalisiya imkanı yarada bilər.

Quru qoşun göndərmək məsələsində isə rəy gözəçarpacaq dərədcədə  sərtdir. 

Ümumilikdə amerikalıların 53% buna qarşıdır, yalnız 37% dəstəkləyir. Demokratlar və müstəqillər bu fikrin  çox əleyhinədir. Yalnız Respublikaçılar arasında 64% dəstək var. 

Görünür, 2021-ci il Əfqanıstan hadisələri hələ yaddaşlarda dərin iz buraxdığı üçün  amerikalılar əsgərlərin İrana girməsini istəmir.

Ən böyük qorxu isə müharibənin genişlənməsidir. Respondentlərin 77% müharibənin regional və ya qlobal müharibəyə çevriləcəyindən narahatdır. Bu qorxu hər iki partiyada ortaqdır. 

Tramp “bitməlidir” desə də, rejimin daxili təhlükəsizlik aparatı hələ də toxunulmaz qalır.

Trampın açıqladığı beş hədəf – raket potensialını zəiflətmək, müdafiə sənayesini məhv etmək, donanma və aviasiyanı sıradan çıxarmaq, nüvəyə yol verməmək və müttəfiqləri qorumaq – istiqamətində indiyədək müəyyən irəliləyiş var. Lakin rejim daxildə hələ də güclüdür.

Nəticə olaraq, sorğu göstərir ki, amerikalıların yarısı müharibəni dəstəkləyir, amma bu dəstək çox şərtlidir. Əgər Tramp böyük quru qoşunu göndərmədən, qısa zamanda müharibəni bitirə bilsə, dəstək asanlıqla 60%-ə qalxa bilər. Əks halda isə dəstək sürətlə düşəcək.

Amerikalıların əsas mesajı belədir: “İranı zəiflət, amma orada qalma və müharibəni böyütmə.” 

Müharibə artıq Amerikanı iki yerə bölüb və bu bölünmə asanlıqla yox olmayacaq. Tramp üçün isə ən böyük uğur “qoşunsuz və sürətli qələbə” ola bilər.

Jalə Rövşən