Hörmüz boğazının ipi kimin əlindədir və İran bunu necə qoruyur?

2026-cı il fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana birgə hücumu Hörmüz boğazının Tehran üçün ən strateji qala olduğunu bir daha təsdiqlədi. 

Bəs İran Hörmüzü hazırda necə əlində saxlayır?

Hazırda burada klassik müharibə metodlarından daha çox "idarəolunan xaos" taktikası ön plana çıxır. Bir neçə dəfə “İran Hörmüz boğazını bağladı” başlıqlı xəbərlər tirajlandı. İran boğazı fiziki bağlamasa da, keçiddən kimin keçib-keçməyəcəyinə təkbaşına qərar verir. Beynəlxalq məlumatlar təsdiqləyir ki, rəqəmsal minalar və GPS müdaxiləsi artıq klassik naviqasiya qaydalarını dəyişdirib.

İranın üstünlüyü asimmetrik güc tətbiqinə — IRGC-nin sürətli qayıqları, effektiv dronları və gizli raket batareyalarına söykənir. Boğazdan keçən tankerlərin 90% azalması Tehranın "mən neft sata bilmirəmsə, heç kim sata bilməyəcək" doktrinasının nəticəsidir. Tehran bu yolla rəqiblərini masa arxasına oturtmağa və hərbi əməliyyatları dayandırmağa məcbur etmək istəyir.

Boğazın bağlanması İrana sərf edirmi?

Lakin boğazın "savaş zonasına" çevrilməsi İranda idxal olunan ərzaq və dərman qıtlığına, həmçinin kəskin qiymət artımına səbəb olur. Bu riski neytrallaşdırmaq üçün İran "arxa qapı" strategiyasından istifadə edir. Birincisi, boğazdan kənarda yerləşən Cask terminalı vasitəsilə birbaşa Hind okeanına çıxış təmin edilir. İkincisi, Çin və Hindistan kimi tərəfdaşların tankerlərinə "yaşıl işıq" yandırılır ki, bu da həm büdcəyə vəsait axınını saxlayır, həm də həmin dövlətlərin bitərəfliyini təmin edir.

İran bu strateji nöqtəni həm qalxan, həm də qılınc kimi istifadə edərək sübut edir ki, müasir müharibələrdə qələbə təkcə atəş gücü ilə deyil, həm də coğrafi asılılıqdan doğan xaosu idarə etmək bacarığı ilə qazanılır. Boğazın gələcəyi isə artıq beynəlxalq dəniz hüququndan deyil, bu gərgin şahmat oyununda tərəflərdən birinin geri addım atıb-atmayacağından asılıdır.

Qiymət Mahir