Qədim çinlilər göydən düşən daşdan silah hazırlayıblar
Arxeoloqlar Çində Tunc dövrünə aid qeyri-adi bir artefakt — demək olar ki, tamamilə dəmirdən hazırlanmış və meteorit mənşəli olduğu ehtimal edilən balta tipli bir əşya kəşf ediblər.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"da məqalə dərc olunub.
Tədqiqatın nəticələri Asiyada Arxeoloji Tədqiqatlar (ARA) jurnalında dərc edilib.
Artefakt, Çinin ən sirli arxeoloji komplekslərindən biri sayılan və e.ə. təxminən 2800–600-cü illər arasında mövcud olmuş Sanxinqdui mədəniyyətində aşkar edilib. Kompleksin çiçəklənmə dövrü Şan sülaləsi zamanına təsadüf edir.
Minlərlə ritual əşyanın — bürünc maskaların, heykəlciklərin, yeşim və fil sümüyündən hazırlanmış məmulatların — arasında qurban çuxurunda təxminən 20 sm uzunluğunda bu əşya tapılıb. Alimlər hesab edirlər ki, bu cür çuxurlar qurban mərasimləri üçün istifadə olunurdu; od və kömür izləri də bunu təsdiq edir.
Tapıntının unikallığı onun kimyəvi tərkibindədir. Analizlər göstərib ki, artefakt 90%-dən çox dəmirdən və təxminən 7,4% nikeldən ibarətdir. Bu tərkib meteoritlərə xasdır və həmin dövrün metallurgiya texnologiyaları ilə əldə edilməsi mümkün deyildi.
Tunc dövründə dəmir hələ geniş yayılmamışdı: Çində dəmirin kütləvi şəkildə əridilməsi yalnız e.ə. təxminən 800-cü illərdə başlayıb. Həmin dövrdən əvvəl nadir dəmir məmulatları əsasən qiymətli və qeyri-adi sayılan meteorit dəmirindən hazırlanırdı.
Arxeoloq Li Haichaonun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu bildirir: “Bu artefakt, Çinin cənub-qərbində tapılan ən erkən meteorit dəmir nümunəsidir və bölgənin metallurgiya tarixində mühüm bir boşluğu doldurur”.
Maraqlıdır ki, Çinin digər bölgələrində meteorit dəmiri çox vaxt bürünclə birlikdə istifadə olunduğu halda, Sanxinqduidə tapılmış bu əşya demək olar ki, tamamilə dəmirdən ibarətdir. Bu isə həmin mədəniyyətin fərqli texnoloji yanaşmalarını və bəlkə də özünəməxsus inanclarını göstərir.
Ritual çuxurunda tapılması, materialın o dövr insanları üçün xüsusi dini əhəmiyyət daşıdığını da göstərir. “Göydən gələn” dəmir, yəqin ki, müqəddəs hədiyyə kimi qəbul edilmiş və dini ayinlərdə istifadə olunmuşdur.
Alimlər qeyd edirlər ki, artefaktın zəif qorunmuş vəziyyəti onun daha dəqiq tədqiqini çətinləşdirir. Bununla belə, bu kəşf qədim sivilizasiyaların inkişaf etmiş metallurgiya yaranmadan çox əvvəl nadir materiallardan necə istifadə etdiyinə dair yeni və maraqlı məlumatlar verir.
Jalə Rövşən
