Ukrayna Rusiya büdcəsini dəldi: 48 milyard dollar havaya uçdu

Rusiyadakı yanacaq böhranı artıq təkcə sürücülər və fermerlər üçün problem deyil. Bu, getdikcə dövlət büdcəsində ciddi fəsad yaradır. 

TodayPress TV -nin araşdırmasına görə, Rusiya hökuməti 2026-cı il üçün büdcə kəsirini 3,786 trilyon rubl (48,9 milyard dollar, ÜDM-in 1,6%-i) səviyyəsində proqnozlaşdırmışdı. Lakin ilin ilk altı ayında kəsir artıq 5,731 trilyon rubla (74 milyard dollar, ÜDM-in 2,5%-i) çataraq illik proqnozu təxminən 1,5 dəfə üstələyib.

Bu vəziyyətin əsas səbəblərindən biri Ukraynanın Rusiya neft emalı zavodlarına endirdiyi zərbələrdir. 

Əsas problem ondan ibarətdir ki, Rusiyanın neft və qaz gəlirləri azalır. 2026-cı ilin ilk beş ayında bu gəlirlər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 30% aşağı düşüb. Digər tərəfdən, hökumət daxili bazarda yanacaq qiymətlərini sabit saxlamaq üçün neft şirkətlərinə daha çox kompensasiya ödəyir. Nəticədə dövlət həm az gəlir əldə edir, həm də daha çox xərc çəkir.

Neft emalı zavodlarına hücumlardan sonra hökumət yanacaq ixracını məhdudlaşdırmalı, zavodlara vergi güzəştləri verməli, onların hava hücumlarından müdafiəsinə və daxili bazarın dəstəklənməsinə əlavə vəsait ayırmalı olub. Bu isə büdcəyə əlavə yük yaradıb.

Büdcə kəsirini azaltmaq üçün hökumət vergiləri artırır, daha çox borclanır, Milli Rifah Fondunun vəsaitindən istifadə edir və dövlət şirkətlərindən daha yüksək dividendlər tələb edir. ƏDV 20%-dən 22%-ə qaldırılıb, bir sıra məhsullara aksizlər artırılıb və daxili borclanma rekord səviyyəyə çatdırılıb.

Yanacaq böhranı zəncirvari təsir yaradıb: neft gəlirləri azalır, dövlət xərcləri artır, büdcə kəsiri dərinləşir və hökumət bu boşluğu yeni vergilər, borclar və ehtiyat vəsaitləri hesabına doldurmağa çalışır. Bu da Rusiyanın maliyyə imkanlarının əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox təzyiq altında olduğunu göstərir.

Jalə Rövşən