40 İLLİK ƏFSANƏ SƏHNƏDƏN ÇƏKİLİR: Fransa "FAMAS" ilə vidalaşdı
Fransa Silahlı Qüvvələrinin əsas piyada silahı olan "FAMAS" hücum tüfəngi artıq aktiv xidmətdən tam çıxarılıb. 1978-ci ildə qəbul edilmiş və 40 ildən artıq Fransa ordusuna xidmət etmiş bu silah yerini Almaniya istehsalı "HK416F"ə verib.
Fransa Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, "FAMAS"ın son partiyaları 2025-ci ilin sonunda ehtiyat qoşunlara köçürülüb. 2026-cı ilin mart ayına olan məlumata görə, Fransa ordusunun əsas döyüş bölmələrində "FAMAS" artıq istifadə olunmur. Bu, Fransanın ən məşhur milli silahlarından birinin xidmət tarixinin rəsmi olaraq başa çatması deməkdir.
"FAMAS" 1980-ci ildə Fransa ordusu tərəfindən qəbul edilib və 1982-ci ildə Livan əməliyyatında ilk döyüş təcrübəsini keçirib. Silahın ən böyük xüsusiyyəti "bullpup" dizaynı idi – daraq tətik mexanizminin arxasında yerləşirdi. Buna görə silahın ümumi uzunluğu qısalmış, lülə uzunluğu isə saxlanılmışdı. "FAMAS" yüksək atəş sürəti və kompakt ölçüsü ilə xüsusilə yaxın məsafə döyüşlərində effektiv idi.
"FAMAS"ın əsas taktiki-texniki xüsusiyyətləri:
Patron: 5.56×45 mm NATO
Çəki: 3,6–3,8 kq
Ümumi uzunluq: 757 mm
Lülə uzunluğu: 488 mm
Atəş sürəti: 1000–1100 atış/dəqiqə
Daraq tutumu: 25 və ya 30 ədəd
Atəş rejimləri: Tək-tək atəş, 3 atımlı növbəli atəş rejimi və avtomatik
"FAMAS" 1980-ci illərdən başlayaraq Livan, Körfəz Müharibəsi, Bosniya, Kosovo, Əfqanıstan və Mali əməliyyatlarında geniş istifadə olunub. Fransa əsgərləri silahın yüksək atəş sürətini və kompaktlığını yüksək qiymətləndiriblər. Lakin tozlu şəraitdə nasazlıq halları, sol əlli əsgərlər üçün istifadə narahatlığı və texniki xidmətin mürəkkəbliyi kimi çatışmazlıqları da var idi.
2017-ci ildə Fransa ordusu Almaniya istehsalı "HK416F"i "FAMAS"ın əvəzi kimi qəbul etdi. 2022–2025-ci illər ərzində əvəzlənmə prosesi başa çatdırıldı. Hazırda "FAMAS" yalnız ehtiyat qoşunlarda, təlim mərkəzlərində və bəzi xüsusi bölmələrdə saxlanılır. Fransa ordusunun əsas döyüş bölmələri isə tamamilə "HK416F" ilə təchiz olunub.
"FAMAS" Fransa silah sənayesinin ən orijinal və cəsarətli layihələrindən biri kimi silah tarixində qalacaq. "Bullpup" dizaynı, yüksək atəş sürəti və xarakterik görünüşü ilə bu tüfəng uzun illər Fransa ordusunun simvolu olmuşdur. Mütəxəssislər "FAMAS"ı “Fransanın müdafiə sənayesinin ən yaradıcı məhsullarından biri” adlandırırlar.
Nicat Osmanlı